Улсын бүртгэлд хяналтын тогтолцоог нэвтрүүлсэн нь

БНМАУ-ын Сайд нарын Зөвлөлийн тогтоолоор 1931 онд баталсан ‘’Гадаадын харьяат нараас тус улсад ирэх, суух ба тус улсаас явах дүрмийн төлөвлөгөө’’, 1935 онд баталсан ‘’Гадаадын иргэдийн оршин суух журам’’, ‘’Бичиг баримт олгох журам’’, ‘’Гадаадын харьяат нарын тухай дүрэм’’ зэрэг эрх зүйн актад түр паспорт болон бусад бичиг баримтыг үрэгдүүлсэн, оршин суух дүрэм зөрчсөн хүмүүст захиргааны торгууль ногдуулах, уг нутгаас зайлуулах зэрэг арга хэмжээ авах тухай заалт оруулсан нь иргэний паспорт-бүртгэлийн албанд хяналтын систем тогтох анхны суурь тавигдсан үе байжээ.
Тухайн үед паспорт-бүртгэлийн үйл ажиллагааны хяналтад дараах чиглэлийг баримтлан ажиллаж байсан байна.

Үүнд:
1. Монгол Улсад байнга оршин суугч иргэдэд гадаадын тагнуул, туршуул оруулахгүй байх;
2 .гадаадын харьяат болон харьяалалгүй хүнд Монгол Улсын иргэний паспорт, бусад бичиг баримт олгохоос урьдчилан сэргийлэх;
3. Монгол Улсын бүх иргэнд паспорт, бусад бичиг баримт олгох бололцоог бий болгоход туслалцаа үзүүлэх;
4. тухайн үед хуулиар нутаг заагдсан буюу паспорт үнэмлэх олгох ёсгүй хүмүүст бичиг баримт олгохоос урьдчилан сэргийлэх;
5. зөрчил гаргасан хүмүүсийг илрүүлж зохих шийтгэлийг ногдуулах буюу шүүхийн байгууллагад шилжүүлэхэд зэрэг болно.

Хяналтыг ДЯЯ-ны Дотоодыг хамгаалах газрын тусгай төлөөлөгч, Хилийн албаны төлөөлөгч болон Цагдан сэргийлэх ангийн дарга, төлөөлөгч нар гүйцэтгэж ихэвчлэн торгох арга хэмжээ авч байснаас гадна гадаадын иргэдийн хувьд тус улсаас хөөж гаргах чиглэл барьж байсан байна. Мөн 1940 оны Иргэний паспортын дүрэмд паспорт олгох, паспортын журмын биелэлтэд хяналт тавих ажиллагааг Цагдан сэргийлэх байгууллага шууд хариуцахаар заасан байдаг.
Харин 1960-1999 онд үйлчилж байсан дүрэм, заавар, тушаалд зааж байсан хяналтын зорилго нь бүх иргэнийг иргэний паспорт, иргэний үнэмлэхтэй болгох, иргэдийн шилжин суурьших талаар гарсан хууль тогтоомжийн биелэлт, зөрчилтэй паспортыг илрүүлэх, ялангуяа бусдын паспорт ашиглаж гадаадад гарах оролдлогоос урьдчилан сэргийлж, таслан зогсоох, гадаадын иргэдэд тус улсын иргэний паспорт олгохгүй байх, тус улсад байнга оршин суугаа цагаач иргэн, аль ч улсын харьяалалгүй хүмүүст хуурамч бичиг баримт олгохгүй байх, Монгол Улсын хууль тогтоомжийг хэрхэн биелүүлж байгааг хянаж шалгахад чиглэгдэж байжээ.
Тухайн үеийн дүрэм, зааварт иргэний-паспорт бүртгэлийн журмын биелэлтэд хяналт тавих үүргийг өөр өөр албан тушаалтанд үүрэг болгож, эрх олгож байсан боловч гол үүргийг орон нутагт цагдаагийн ажилтан гүйцэтгэж байсан гэж хэлж болно.
Учир нь орон нутагт иргэний паспорт олгох материалыг сумын хэсгийн төлөөлөгч бүрдүүлж байснаас гадна тэд паспортын журмын биелэлтийг хянаж шалгах зөрчил гарсан иргэдэд арга хэмжээ авч тайлан мэдээ гаргах асуудлыг хариуцаж байсан юм.
Төвийн даргын 1999 оны 23 дугаар тушаалаар ‘’Иргэний бүртгэл, мэдээллийн улсын төвийн дотоодын болон хяналт шалгалтын ажлын журам’’- ыг баталжээ. Энэхүү журмын зорилго нь дотоодын хяналт, шалгалтыг зохион байгуулах, илэрсэн зөрчил дутагдлыг арилгуулах, сахилга дэг журмыг бэхжүүлэх, аппаратын үйл ажиллагааг хөнгөн шуурхай явуулахад чиглэгдэж байв.
Тушаалаар иргэний бүртгэл, мэдээллийн чиглэлээр хяналт шалгалт явуулах үндэслэл, мөрдөж ажиллах хууль тогтоомжийг зааж өгснөөс гадна орон нутагт хяналт шалгалт хийх ажлын чиглэл /албаны чиглэл бүрээр/ иргэний гэр бүлийн байдлын бүртгэлийн ажил, энгийн гадаад паспортын ажил, гадаадын иргэдийн бүртгэл хяналтын ажлын байдал, санхүүгийн тооцоо бүртгэл, иргэдийн санал хүсэлт, өргөдөл, гомдлын болон бусад чиглэлээр шалгалт хийх журмыг нарийвчлан тусгасан байна.

ХАРИЛЦАХ

Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг - Оюуны өмч, улсын бүртгэлийн ерөнхий газар 14171 Улаанбаатар хот, Сүхбаатар дүүрэг, Цагдаагийн гудамж
Ажлын цаг : Даваа - Баасан гариг, 8.30 - 17.30 цаг
Бямба, Ням амарна.
Утас : 1800-1890, 320502 /энгийн утасны тарифаар/
И-мэйл хаяг : contact@burtgel.gov.mn
Вэб сайт : http://burtgel.gov.mn

Хайлт