Нэг. Нийтлэг үндэслэл

1.1.Энэхүү журмын зорилго нь улсын бүртгэлийн хууль тогтоомжид заасан эд хөрөнгө өмчлөх, эзэмших, ашиглах эрх тэдгээртэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийг улсын бүртгэлд бүртгэх үйл ажиллагааг хэрэгжүүлж, улсын бүртгэлийг хөтлөхтэй холбоотой харилцааг зохицуулахад оршино. 

1.2.Улсын бүртгэлийн ерөнхий хуулийн 11 дүгээр зүйлд заасан эрх бүхий этгээд нь эд хөрөнгө өмчлөх, эзэмших, ашиглах эрх, тэдгээртэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийг нотлох баримтад үндэслэн хуульд заасан журмын дагуу эрхийн улсын бүртгэлд бүртгэнэ. 

Хоёр. Эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэл хөтлөх

2.1.Эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлийг хөтлөхдөө дараах дарааллыг баримтлана. Үүнд:

2.1.1. Хуульд заасан мэдүүлгийг нотлох баримт, үйлчилгээний болон тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримтын хамт хүлээж авах;

2.1.2. мэдүүлэг хүлээн авахдаа хүлээлгэн өгч байгаа нотлох баримт нь Эд хөрөнгө өмчлөх эрх түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуульд заасан бүрдлийг хангасан эсэхийг шалгах;

2.1.3. хүлээн авсан мэдүүлэг, түүнд хавсаргасан нотлох баримт /цаашид "мэдүүлэг" гэх/-ыг цахим мэдээллийн санд програмын дагуу бүрэн, үнэн зөв оруулах;

2.1.4 мэдүүлэг, түүнд хавсаргасан нотлох баримт нь хуульд заасан шаардлага хангасан эсэх, агуулга болон хэлбэрийн хувьд хоорондоо зөрчилдөж, татгалзах үндэслэл байгаа эсэх тухай эрх зүйн дүгнэлт өгөх;

2.1.5. тухайн эд хөрөнгөтэй холбоотой бүртгүүлэхээр мэдүүлж буй эрхийг эрхийн улсын бүртгэлд бүртгэхээс татгалзах үндэслэл байхгүй бол бүртгэх шийдвэр гаргах, эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэл хөтлөж, баталгаажуулах; 

2.1.6.эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлийн мэдүүлэг, нотлох баримтыг архивт хүлээлгэн өгөх.

2.2.Улсын бүртгэгч нь холбогдох хууль болон энэ журамд тусгайлан заасан эсвэл бие даан шийдвэрлэхэд бэрхшээлтэй, маргаантай, нарийн төвөгтэй асуудлыг холбогдох тасаг, хэлтэс, газрын даргад дүгнэлтийн хуудсаар танилцуулах, шаардлагатай бол хэлтэс, газрын дарга нь Улсын ерөнхий бүртгэгчид танилцуулж, шийдвэрлүүлнэ.

2.3.Улсын бүртгэгч нь мэдүүлэг хүлээн авахаас татгалзаж буцаахдаа дараах зүйлийг баримтлана. Үүнд:

2.3.1.иргэн, хуулийн этгээдийн хүлээлгэн өгөх гэж байгаа мэдүүлэг нь хуулийн шаардлага хангаагүй талаар мэдүүлэг гаргагчид тайлбарлаж, мэдүүлгийг хүлээн авахаас татгалзан буцааж болно. Энэ тохиолдолд ямар нэгэн бичилт тэмдэглэгээ хийхгүй;

2.3.2.хүлээж авсан мэдүүлгийг буцаахдаа мэдүүлэгт Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 14 дүгээр зүйлд заасан үндэслэл, тайлбарыг бүрэн гүйцэд тодорхой бичиж, мэдүүлгийг чагтлан, гарын үсгээ зурж, хувийн дугаар бүхий тэмдгээ дарж, огноо тавина.

2.4.Эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлийн дугаар, код олгохдоо Улсын ерөнхий бүртгэгчийн тушаалаар батлагдсан улсын нэгдсэн ангилал, кодыг баримтална.

2.5.Улсын бүртгэгч эрхийн улсын бүртгэлийн хувийн хэргийг Улсын ерөнхий бүртгэгчийн тушаалаар батлагдсан хувийн хэрэг хөтлөх зааврыг баримтлан нотлох баримт, мэдүүлгийг үндэслэн бүрэн гүйцэд хөтөлнө. Цахим бүртгэлийн системд боловсруулсан бүртгэлийн үр дүнг хэвлэж гарын үсэг тэмдэгээр баталгаажуулсан маягтыг хувийн хэрэгт хавсаргасныг эрхийн улсын бүртгэлийн хувийн хэрэг хөтөлсөн гэж үзнэ.

2.6. Үл хөдлөх эд хөрөнгийг тухайн үл хөдлөх эд хөрөнгө оршин байгаа нутаг дэвсгэрийн харьяаллаар бүртгэнэ. 

2.7. Иргэний хуулийн 182 дугаар зүйлийн 182.2, Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.7-д заасны дагуу хөдлөх эд хөрөнгийг бүртгэхдээ өмчлөгчийн байнга оршин суудаг нутаг дэвсгэрийн харьяаллаар бүртгэнэ.

Гурав. Мэдүүлэг хүлээн авах

3.1.Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 13 дугаар зүйлийн дагуу иргэн, хуулийн этгээдийн гаргасан мэдүүлгийг өмчлөгч, эсхүл түүний итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчөөс улсын бүртгэгч хүлээн авч, нотлох баримтын бүрдүүлбэрийг хянаж мэдүүлэгт хүлээн авах тэмдэг дарж, хуудсыг дугаарлан, огноо, цаг, минутыг бичиж, мэдүүлэг, нотлох баримтыг улсын бүртгэлийн цахим мэдээллийн сангийн мэдүүлэг хүлээн авах бүртгэлд бүртгэнэ. 

3.2.Мэдүүлэг хүлээн авахдаа мэдүүлгийг үзүүлэлт бүрээр бүрэн гүйцэт бөглөсөн эсэх, түүнд хавсаргасан нотлох баримтууд зөрүүтэй эсэхийг шалгана. Нотлох баримтын хуулбарыг шаардлагатай тохиолдолд эх хувьтай нь тулгаж авна. Энэ тохиолдолд "эх хувьтай тулгав" гэж тухайн баримтын баруун дээд буланд тэмдэглэн, гарын үсэг зуран огноог бичиж, хувийн тэмдэгээр баталгаажуулна. 

3.3.Мэдүүлэг хүлээн авахдаа эд хөрөнгийн 4 талаас нь харуулсан гэрэл зураг дээр объектын аль тал нь болохыг өмчлөгчөөр бичүүлж авах ба 4 талаас нь зураг авах боломжгүй тохиолдолд орчны байдлыг оролцуулан алсаас бүтэн харуулсан гэрэл зургийг авч зурган дээр тодотгон тэмдэглүүлж авна.

3.4. Нотлох баримтад эд хөрөнгийн план зургийг хавсаргах бөгөөд план зурагт эд хөрөнгийн талбай, хэмжээ, өрөөний тоог өмчлөгчөөр тодорхойлуулна.

3.5.Бусдын өмчлөх, эзэмших, ашиглах эрхтэй газар түүний дээр байрлах үл хөдлөх эд хөрөнгийг өөр этгээд эзэмшдэг бол газар өмчлөгч, эзэмшигч, ашиглагчийн зөвшөөрөл болон гэр бүлийн гишүүдийн дундын өмчлөлийн газар дээр барьсан барилгаа аль нэг гэр бүлийн гишүүний өмчлөлд бүртгүүлэх бол бусад өмчлөгчид зөвшөөрсөн тухай тодорхойлолтыг нотариатаар гэрчлүүлж авна.

3.6.Улсын бүртгэгч нь мэдүүлэг, нотлох баримтыг хүлээн авч, нийт хэдэн хуудас /мэдүүлгийн хуудсыг оролцуулан/ баримт бичиг хүлээн авсныг мэдүүлгийн маягтын дагуу бичиж, гарын үсгээ зуран, хүлээн авсан тэмдэг дарна.

3.7.Мэдүүлэг хүлээн авч буй улсын бүртгэгч нь дэвтэр /Маягт Б1/-ийг бүрэн тод гаргацтай хөтлөх ба энэхүү бичилт тэмдэглэгээнүүдийг тод, гаргацтай бичнэ. Өмчлөгчөөс мэдүүлэг хүлээн авсаныг цахим мэдээллийн санд өмчлөгчийн биеийн давхацахгүй өгөгдөлөөр баталгаажуулж болно. 

3.8.Нотлох баримт нь албан бичиг болон шуудангаар ирсэн бол хүлээн авсан огноо, цагийг бичиж, гарын үсэг зурж хүлээн авах тэмдэг дарна. Улсын бүртгэгч нотлох баримтын бүрдэл дутуу тохиолдолд шаардлагатай нотлох баримтыг нэмж авч болно.

3.9. Мэдүүлэг хүлээн авсан бүртгэлийн ажилтан цахим санд оруулсан мэдүүлгийг хариуцсан улсын бүртгэгчид тухайн ажлын өдөрт нь багтаан хүлээлгэн өгнө. Яаралтай үйлчилгээний хураамж төлсөн бол мэдүүлгийг хүлээн авч, холбогдох мэдээллийг цахим санд оруулж, хариуцсан улсын бүртгэгчид хүлээлгэн өгнө.

3.11. Мэдүүлэг гаргагч нь хуульд заасан эрхийг бүртгүүлэхээр цахим хэлбэрээр мэдүүлэг гаргаж болох бөгөөд гарын үсгээ Цахим гарын үсгийн тухай хуульд заасны дагуу баталгаажуулсан байна. 

3.12. Эд хөрөнгийн эрхийн бүртгэл хөтлөх нэгж бүр цахим хэлбэрээр гаргасан мэдүүлэг хүлээн авах албан ёсны имэйл хаягтай байх бөгөөд уг хаягаар ирүүлсэн мэдүүлэг, баримт бичгийг хүлээн авах эсхүл татгалзах тухай мэдүүлэг гаргагчид хуульд заасан хугацаанд хариу имэйл илгээж мэдэгдэнэ. 

3.13. Цахим хэлбэрээр мэдүүлэг гаргагч нь бүртгэх тухай мэдэгдэл хүлээн авсан өдрөөс хойш ажлын 5 өдрийн дотор холбогдох баримт бичгийг улсын бүртгэлийн байгууллагад цаасан хэлбэрээр ирүүлнэ. Эх хувиар ирүүлсэн баримт бичгийг цахим хэлбэрээр ирүүлсэн баримттай тулган нягталж, хуульд заасан бүртгэхээс татгалзах үндэслэл байхгүй бол цахим мэдээллийн санд ажлын 8 цагийн дотор бүртгэж, баталгаажуулна. Мэдүүлэг хүлээн авахаас татгалзсан тохиолдолд энэ тухай цахим хэлбэрээр хариу мэдэгдэж, цаасан баримтыг буцаасан мэдүүлэг буцаан олгох журмын дагуу олгоно. 

3.14.Улсын бүртгэгч энэхүү журам болон хууль тогтоомжид зааснаас өөр хэлбэрээр мэдүүлэг хүлээн авч эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэл хөтлөхийг хориглоно.

Дөрөв. Эд хөрөнгө өмчлөх, эзэмших, ашиглах эрхийг анх удаа улсын бүртгэлд бүртгэх

4.1.Төрөөс өмчлүүлсэн газрын өмчлөх эрхийг улсын бүртгэлд бүртгэхэд дараах зүйлийг баримтлана. Үүнд:

4.1.1. Хуульд заасан нотлох баримт бүрдсэн байх;

4.1.2. Тухайн газрын нэгж талбарын дугаарт үндэслэн бүртгэх бөгөөд нэг нэгж талбарт нэг хувийн хэрэг нээнэ. Газрыг өмчлүүлсэн тухай шийдвэр, газрын төлөв байдал, чанарын улсын хянан баталгааны дүгнэлт, газрын байршлын кадастрын зурагт тухайн газрын хэмжээ, нэгж талбарын дугаар, хаяг нь ямар нэгэн зөрүүгүй, засваргүй, бүрэн тусгагдсан байх, шаардлагатай тохиолдолд хил залгаа орших газрын эрхийн улсын бүртгэлийн хувийн хэргийг үзэж нягтална. 

4.2. Улсын бүртгэлийн ерөнхий хуулийн 5 дугаар зүйлийн 5.5.2, 5.5.3-т заасны дагуу газар эзэмших, ашиглах эрхийг улсын бүртгэлд бүртгэж баталгаажуулахад дараах шаардлагыг хангасан байна. Үүнд: 

4.2.1. Газар эзэмших, ашиглах эрх олгосон гэрээ, гэрчилгээ эх хувь; 

4.2.2. Эзэмшиж, ашиглаж байгаа газрын байршлын кадастрын зурагт тухайн газрын хэмжээ, нэгж талбарын дугаар, хаяг нь үнэн зөв, бүрэн тусгагдсан байх; 

4.2.3. Газар эзэмших, ашиглах эрхийг улсын бүртгэлд бүртгэхдээ гэрчилгээний ар хэсэгт улсын бүртгэгч "хувийн тэмдэг" болон "бүртгэв" тэмдэгийг дарж, улсын бүртгэлийн дугаарыг тод гаргацтай бичиж, хуулбарыг хувийн хэрэгт авна. 

4.2.4. Улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн газар эзэмших, ашиглах эрхээ өөр этгээдэд шилжүүлсэн тохиолдолд шилжүүлсэн гэрээ хэлцлийг улсын бүртгэлд бүртгүүлж шинээр эзэмших, ашиглах эрх үүссэн этгээдийн гэрчилгээнд өмнөх улсын бүртгэлийн дугаарыг бичиж тэмдэглэн улсын бүртгэгч хувийн тэмдэг болон бүртгэв тэмдэгээр баталгаажуулж хуулбарыг нотлох баримтын хамт хувийн хэрэгт авна. 

4.2.5. Улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн эзэмших, ашиглах эрхтэй газрыг өмчлүүлсэн тохиолдолд энэ тухай шийдвэр нотлох баримтыг үндэслэн тухайн улсын бүртгэлийн дугаарт өмчлүүлсэн тухай өөрчлөлтийг бүртгэж, өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ олгоно. 

4.3.Төрөөс хувьчилсан орон сууцны өмчлөх эрхийг улсын бүртгэлд бүртгэхэд дараах зүйлийг баримтлана. Үүнд:

4.3.1.Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 13 дугаар зүйлийн 13.5.1, 13.5.6, 13.5.7, 13.5.8-д заасан нотлох баримтууд бүрдсэн байх;

4.3.2.орон сууц өмчлөх эрхийн гэрчилгээнд бичигдсэн өмчлөгчдийн нэр, регистрийн дугаар, орон сууцны хаяг нь орон сууц хувьчилсан эрх бүхий байгууллагаас ирүүлсэн бичиг баримтаас зөрүүгүй байх;

4.3.3.тухайн орон сууц нь үнэ төлбөртэй хувьчлагдсан бол энэ тухай тэмдэглэгээг зохих журмын дагуу хийсэн байх.

4.4. орон сууц хувьчлах эрх бүхий байгууллагаас урьдчилан ирүүлсэн орон сууц хувьчилах тухай тогтоол болон жагсаалт бусад нотлох баримтыг мэдүүлэг түүнд хавсаргасан нотлох баримтын хамт цахим мэдээллийн санд оруулна.

4.5.Энэхүү журмын 4.1, 4.2, 4.3-т зааснаас бусад эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг анхны удаа улсын бүртгэлд бүртгэхэд дараах зүйлийг баримтлана. Үүнд:

4.5.1. Хуульд заасан нотлох баримт бүрдсэн байх;

4.5.2.тухайн эд хөрөнгийн оршин байгаа хаяг, барилгын хийц, цахилгаан, дулаан, усан хангамжийн эх үүсвэр, зориулалт, талбайн хэмжээ, үнэ, чанар байдал, ашиглалтанд орсон хугацаа, хамтран өмчлөгчдийн нэр, регистрийн дугаар, уг эд хөрөнгийн өмчлөх эрхтэй холбоотой ямар нэгэн гэрээ хэлцэл хийгдсэн эсэх, мэдүүлэгт иргэн гарын үсэг зурсан байх, хуулийн этгээдийн хувьд албан хүсэлт нь тухайн хуулийн этгээдийн албан ёсны хэвлэмэл хуудас, тамга, тэмдэг, эрх бүхий этгээдийн гарын үсгээр баталгаажсан байна; 

4.5.3.мэдүүлэг гаргагч нь мэдүүлэгт өмчлөгчдийн тоо, хэн хэдэн хувь өмчлөх талаар тодорхойлон бичсэн байна;

4.5.4. Өмчлөгч, эзэмшигч ашиглагч нь иргэн бол иргэний бүртгэлийн мэдээллийн сан, хуулийн этгээд бол үүсгэн байгуулсан баримт бичиг, дүрмийг хуулийн этгээдийн бүргтгэлийн мэдээллийн санд нэвтэрч шалгах бөгөөд хэрэв боломжгүй бол мэдүүлэг гаргагчаас хуулбарыг авч хавсаргана. 

4.6. Тухайн үл хөдлөх эд хөрөнгийн хувьд тодорхой болзол хангаснаар ирээдүйд өмчлөх эрх үүсэн гэрээ хэлцэл хийгдсэн эсэх, хийгдсэн бол гэрээний хуулбар, захилагчийн нэрс, тэдгээрийн оруулсан хөрөнгийн хэмжээг тусгасан жагсаалтыг авч улсын бүртгэлд бүртгэнэ. 

4.7.Иргэн хуулийн этгээд нь өөрийн хөрөнгөөр захиалан бариулсан үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхээ бүртгүүлэхдээ хуульд заасны дагуу мэдүүлэг гаргаж, нотлох баримтыг хавсарган бүртгүүлнэ. 

4.8.Төрөөс өмчлүүлсэн газар, орон сууц болон бусад эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн шийдвэр, нотлох баримтад бичигдсэн иргэн нас барсан тохиолдолд өв залгамжлах эрхийн гэрчилгээ, гэрээслэл зэрэг нотлох баримтыг үндэслэж өв залгамжлагчийн өмчлөлд анхны бүртгэл хийнэ.

4.9. Хэд хэдэн этгээдэд дамжин шилжсэн эд хөрөнгийг анх удаа улсын бүртгэлд бүртгүүлэхээр мэдүүлэг гаргасан тохиолдолд анхны болон дараагийн өмчлөх эрхтэй холбогдох гэрээ, хэлцэл, нотлох баримтыг хавсаргана.

4.10. Тухайн эд хөрөнгийг хэрхэн олж авсан тухай нотлох баримт байхгүй бол Иргэний хуулийн 104, 105, 115 дугаар зүйлд зааснаар, эсхүл шүүхэд хандаж шийдвэрлүүлэх ба өмчлөгчөөр тогтоосон тухай шүүхийн шийдвэрийг үндэслэн улсын бүртгэлд бүртгэнэ. 

4.11. Эзэнгүй үл хөдлөх эд хөрөнгийг олж авсан өмчлөгч, эзэмшигч, ашиглагч бус этгээд Иргэний хуулийн 104.2-т заасны дагуу уг үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгч, эзэмшигч, ашиглагчаар бүртгүүлэхээр мэдүүлэг гаргаж болно. Энэ журмын 4.5-д заасан нотлох баримтыг бүрдүүлнэ. 

4.12.Эзэнгүй үл хөдлөх эд хөрөнгийг олж авсан өмчлөгч, эзэмшигч, ашиглагч бус этгээд энэ журмын 4.11-т заасны дагуу мэдүүлэг гаргасан тохиолдолд эрхийн улсын бүртгэлийн хувийн хэрэг нээж, урьдчилсан тэмдэглэл хийх бөгөөд улсын бүртгэлийн дугаар олгох ба гэрчилгээ олгохгүй. 



4.13.Эзэнгүй үл хөдлөх эд хөрөнгийг олж авсан өмчлөгч, эзэмшигч, ашиглагч бус этгээд энэ журмын 4.12-д заасны дагуу бүртгүүлсэн тохиолдолд Иргэний хуулийн 104.2-т заасан хугацааны дотор уг эд хөрөнгийг аливаа хэлбэрээр захиран зарцуулахгүй бөгөөд энэ тухай мэдүүлэг хүлээн авахгүй.



4.14.Эзэнгүй үл хөдлөх эд хөрөнгийг олж авсан өмчлөгч, эзэмшигч, ашиглагч бус этгээд түүнийг шударга бусаар олж авсан, эсхүл Иргэний хуулийн 104.2-т заасан хугацааны дотор уг үл хөдлөх эд хөрөнгийн хууль ёсны өмчлөгч нь тодорхой болсон бол тухайн бүртгэлд өөрчлөлт оруулж, хууль ёсны өмчлөгчийн өмчлөх эрхийг баталгаажуулна. 

Тав. Баригдаж дуусаагүй үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн бүртгэл 

5.1. Баригдаж дуусаагүй үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийг анх удаа бүртгэж баталгаажуулахад барилгын үнэ, албан ёсны хаяг, нийт хэдэн м.кв талбайтай барилгын хэдэн хувийн гүйцэтгэлтэй байгаа болохыг өмчлөгчөөр тодорхойлуулж, бүртгүүлэх үеийн бодит гүйцэтгэлийг улсын бүртгэлд тусгана. 

5.2. Баригдаж дуусаагүй үл хөдлөх эд хөрөнгийг тухайн үеийн гүйцэтгэлийн төсвийг нийт төсөвт өртөгт харьцуулж гүйцэтгэлийн хувийг тодорхойлох бөгөөд барилгын батлагдсан төсөв, тухайн үеийн төсвийн гүйцэтгэлийг өмчлөгч мэдүүлнэ. 

5.3. Эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлд дуусаагүй барилгаар бүртгэлтэй үл хөдлөх эд хөрөнгийг 2 ба түүнээс дээш этгээд хөрөнгө оруулан барьж дуусган ашиглалтад оруулсан бол хөрөнгө оруулагч, захиалагч нарын хүсэлтээр уг үл хөдлөх эд хөрөнгийг дундаа хамтран өмчлөх эрхтэй өмчлөгчдийн хамтын өмчлөлд, эсвэл хэсгээр өмчлөгч нарын тус тусын өмчлөлд бүртгэнэ. Ийнхүү салгаж бүртгэхдээ хөрөнгө оруулагч, захиалагчдын талаар 4.6-д заасан урьдчилан ирүүлсэн жагсаалтын дагуу тулган хянах бөгөөд анхны өмчлөгчийн хувийн хэрэгт нэмэлт, өөрчлөлт оруулна. 

5.4. Эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлд баригдаж дуусаагүй барилгаар бүртгэлтэй байгаа үл хөдлөх эд хөрөнгөд хөрөнгө оруулсан захиалагч иргэдийн оруулсан хөрөнгийн хэмжээ, ногдох хэсэг/талбай/-ийн тухай мэдээллийг энэ журмын 5.3-т заасан нэмэлт өөрчлөлт оруулах бүрт улсын бүртгэлд шинэчлэн бүртгүүлнэ. Хөрөнгө оруулагч захиалагч иргэдийн талаар худал эсхүл дутуу мэдүүлсэн тухай иргэний гомдлыг Зөрчлийн тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.3-т заасны дагуу улсын бүртгэгч нь бүртгэлийн журам зөрчигчид хариуцлага хүлээлгэх саналаа холбогдох этгээдэд гаргаж шийдвэрлүүлнэ.

5.5. Баригдаж дуусаагүй үл хөдлөх эд хөрөнгөд үүрэг ногдуулсан тухай бүртгэл хийхийн өмнө энэ журмын 5.3-д заасан улсын бүртгэлд мэдээлэл нь бүртгэгдсэн хөрөнгө оруулагч, захиалагч, хууль ёсны эрх ашиг нь шууд хөндөгдөж болох иргэн, хуулийн этгээдээс зөвшөөрөл авах бөгөөд нотариатаар гэрчлүүлсэн байна. 

5.6. Үүрэг ногдуулсан хэлцэл бүртгэлтэй дуусаагүй барилгын бүртгэлд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах, эсвэл тухайн барилгын зарим хэсгийг бусдад шилжүүлэх гэрээ хэлцэл бүртгүүлэхээр мэдүүлсэн бол үүрэг гүйцэтгүүлэгч болон эрх ашиг нь хөндөгдөж болох бусад этгээдийн зөвшөөрлийг хууль, журмын дагуу авсны дараа бүртгэнэ. 

5.7.Шинээр баригдсан болон дуусаагүй орон сууц барилга байшин гэх мэт газраас бусад үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг анхны удаа бүртгэж баталгаажуулахад тухайн барилгад эрх бүхий этгээдээс олгосон албан ёсны хаяг, дугаар авсан байхыг шаардах бөгөөд түүнийг улсын бүртгэлд тусгана.

Зургаа. Төрийн өмчийн үл хөдлөх эд хөрөнгийн бүртгэл

6.1. Улсын бүртгэлийн ерөнхий хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.5, Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.4, Төрийн өмчийн хорооны 2011 оны 52 дугаар тогтоолын дагуу Төрийн болон орон нутгийн өмчит болон төрийн болон орон нутгийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн газраас бусад үл хөдлөх хөрөнгө болон газар эзэмших, ашиглах эрхийг улсын бүртгэлд бүртгэнэ. 

6.2. Төрийн өмчийн үл хөдлөх эд хөрөнгийн эрхийн анхны бүртгэл хийлгэх мэдүүлэгт Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 13 дугаар зүйл, энэ журамд заасан нотлох баримтаас гадна төрийн болон орон нутгийн өмчийн асуудал эрхэлсэн эрх бүхий этгээдийн зөвшөөрлийг хавсаргана. 

6.3. Газар эзэмших ашиглах эрхээ бүртгүүлэхээр мэдүүлэг гаргагч байгууллагад төрийн байгууллага, албан газар, төсөвт байгууллага, төрийн болон орон нутгийн өмчит, төрийн болон орон нутгийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд хамаарна. /ТӨХ-ны 2011 оны 06 сарын 21-ний өдрийн 3/1231 тоот тайлбар/

6.4. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн өмчлөх эрхийг бүртгүүлэх мэдүүлэг, хүсэлтэд төрийн өмчийн оролцооны хувийг тодорхой бичсэн байна.

6.5. Төрийн болон орон нутгийн өмчит болон өмчийн оролцоотой хуулийн этгээд нь эд хөрөнгө өмчлөх, эзэмших, ашиглах эрхээ барьцаалах, түрээслэх зэрэг бусад эрхийг бүртгүүлэхдээ Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.4-д заасны дагуу төрийн болон орон нутгийн өмчийн асуудал эрхэлсэн эрх бүхий этгээдийн зөвшөөрлийг хавсаргана.

Долоо. Хөдлөх эд хөрөнгийн эрхийн бүртгэл

7.1. Иргэний хуулийн 182 дугаар зүйлийн 182.2, Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 3 дугаар зүйлийн 3.7-д заасны дагуу хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийг анх удаа улсын бүртгэлд бүртгэхэд дараах нотлох баримтыг мэдүүлэгт хавсарган авна. Үүнд:

7.1.1.өмчлөгчийн иргэний үнэмлэхний хуулбар, өмчлөгч нь хуулийн этгээд бол аж ахуйн нэгжийн гэрчилгээ, дүрмийн хуулбар;

7.1.2.тухайн хөдлөх эд хөрөнгийн нэг бүрийн шинжээр ялгагдах онцлогийг тодорхойлсон баримт бичиг /техникийн баримт бичиг, гаалийн мэдүүлэг, гэрээ хэлцэл, тусгай зөвшөөрөлтэй ашиглагддаг хөдлөх эд хөрөнгөд түүний зөвшөөрөл, бүртгэлийн баримт бичиг гэх мэт/;

7.1.3.тухайн хөдлөх эд хөрөнгийг тал бүрээс нь бүтэн харуулсан гэрэл зураг /тухайн хөдлөх эд хөрөнгийн эх бие дээр дугаар сериалыг тусгасан бол фото зургийг авах/;

Найм. Эд хөрөнгө өмчлөх эрх өөр этгээдэд шилжсэнийг улсын бүртгэлд бүртгэх

8.1. Гэрээ хэлцлийн үндсэн дээр эд хөрөнгө өмчлөх эрх өөр этгээдэд шилжсэн, өмчлөгч өөрчлөгдсөнийг улсын бүртгэлд бүртгэхэд дараах шаардлагыг хангана. Үүнд:

8.1.1.Иргэний хуулийн 109, 111 дүгээр зүйлийг баримтлан өмчлөх эрх шилжүүлэх гэрээ, хэлцэлд хуульд заагдсан нөхцлүүд тусгагдсан байх; 

8.1.2. гэрээ хэлцэлд биечлэн оролцоогүй хамтран өмчлөгчдийн зөвшөөрлийг хуульд заасны дагуу авах;

8.1.3.Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 19 дүгээр зүйлийн 19.2-т заасан иргэд, хуулийн этгээдийн зөвшөөрлийг авах;

8.1.4.үйлчилгээний хураамж, үл хөдлөх эд хөрөнгө худалдан борлуулсаны орлогын албан татвар төлсөн баримтыг хавсаргасан байх; 

8.1.5.урьд нь бүртгэгдсэн эд хөрөнгийн зарим хэсэг өөр этгээдэд шилжиж байгаа тохиолдолд шилжиж байгаа болон үлдэж байгаа хэсгийн план зургийг зурж гэрээнд оролцогч хоёр тал гарын үсэг зурна, энэ нь өмчлөх эрх шилжүүлэх гэрээний бүрдэл хэсэг болох бөгөөд гэрээний нэгэн адил хуульд зааснаар гэрчлүүлсэн байх

8.1.6.өмчилж авсан газрын зарим хэсгийг шилжүүлсэн тохиолдолд бусдад шилжиж байгаа болон үлдэж байгаа газрын кадастрын зургийг хавсаргасан байх;

8.1.7.эд хөрөнгийн зарим хэсгийг шилжүүлсэн тохиолдолд тухайн эд хөрөнгөөс бусдын өмчлөлд шилжсэн хэсгийг хасч, бүртгэлд өөрчлөлт оруулах.

8.2.Эд хөрөнгийн зарим хэсгийг шилжүүлэн авсан гэрээ хэлцлийн эрхийг тухайн эд хөрөнгийн анхны бүртгэлээс хасалт хийж, өөрчлөлт оруулсны дараа бүртгэнэ.

8.3.Өмчлөх эрхийг шилжүүлэхэд тодорхой болзол тавьсан эсвэл гэрээний үүргийг хэсэгчлэн биелүүлэхээр гэрээнд заасан тохиолдолд өмчлөх эрхийг хэдийд шилжүүлэх тухай гэрээний заалтыг баримтлана. Болзол хангагдсаны дараа өмчлөх эрхийг шилжүүлэхээр гэрээнд заасан бол өмчлөх эрхийг шилжүүлэх нөхцөл хангагдсан тухай эрхээ шилжүүлж байгаа этгээдийн тодорхойлолтыг мэдүүлэгт хавсарган авна. Энэ тодорхойлолт нь хуулийн этгээдийн хувьд эрх бүхий этгээдийн гарын үсэг, тамга тэмдгээр, иргэний хувьд гарын үсгийг хуульд зааснаар гэрчлүүлж тус тус баталгаажсан байна.

8.4. Гэрээ хэлцэлд итгэмжлэлээр оролцсон бол итгэмжлэлийн эх хувь эсхүл хуулбарыг эх хувьтай тулгаж авна, хуулийн этгээд бол аж ахуйн нэгжийг үүсгэн байгуулах гэрээ, дүрэмд заасан эрх бүхий этгээдээс гаргасан шийдвэрийг авч мэдүүлэгт хавсаргана. 

8.5. Өв залгамжлалаар өмчлөх эрх шилжсэнийг эрхийн улсын бүртгэлд бүртгэхдээ нотариатаас олгосон өв залгамжлах эрхийн гэрчилгээ, өв залгамжлагчийн иргэний үнэмлэхийн хуулбар, эд хөрөнгө өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээ, үйлчилгээний хураамж төлсөн баримт зэргийг үндэслэнэ. 

8.6. Шүүх, арбитрын шийдвэр, албадан дуудлага худалдаа, барьцааны зүйлээс үүргийн гүйцэтгэл хангуулах замаар өмчлөх эрх шилжиж байгаа тохиолдолд дараах шаардлага хангасан байна. Үүнд:

8.6.1. Шүүх арбитрын шийдвэрийг үндэслэн эрх шилжиж байгаа бол эрх олж авч байгаа этгээд мэдүүлэг гаргах бөгөөд мэдүүлэгт шүүх арбритрын шийдвэрийг хавсаргана. Энэ тохиолдолд улсын бүртгэлд бүртгэлтэй, эрх ашиг нь хөндөгдөж болох этгээдэд бичгээр мэдэгдэнэ. 

8.6.2. Албадан дуудлага худалдаагаар худалдагдсан эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг шилжүүлэн бүртгэхдээ Эд хөрөнгө өмчлөх эрх, түүнтэй холбоотой эд хөрөнгийн бусад эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 24 дүгээр зүйлийн 24.4, 24.5, 24.6, 24.7, 24.8-д заасан зүйлүүд болон энэхүү журмын 5 дугаар бүлэгт заасныг баримтлана.

8.7. Шүүх, арбитрийн шийдвэрээр өмчлөх эрх шилжиж байгаа болон албадан дуудлага худалдаагаар худалдагдсан эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээг хураан авах боломжгүй бол энэ тухай мэдүүлэг гаргагчийн өргөдөл, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагын тодорхойлолт зэрэг нотлох баримтыг үндэслэн Улсын ерөнхий бүртгэгчийн тушаалаар хүчингүй болгоно. 

8.8. Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны тухай хуульд заасны дагуу үүргийн гүйцэтгэлийг барьцааны зүйлээс хангуулах журмаар худалдагдсан эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг шилжүүлэн бүртгэхдээ Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны тухай хуулийн 46, 50, 51 дүгээр зүйл болон энэхүү журмын 5 дугаар бүлэгт заасныг баримтлана. 

8.9. Барьцааны зүйлээс үүргийн гүйцэтгэл хангах бүртгэл хийхээс 30 хоногийн өмнө Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны тухай хуулийн 42 дугаар зүйлийн 42.2 дахь хэсэгт заасан мэдэгдлийг улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн байвал зохино. Мэдэгдэл бүртгэхдээ мөн хуулийн 42.1-т заасан шаардлагыг бичгээр мэдэгдсэн тухай нотлох баримтыг хавсаргана. 

8.10. Энэ журмын 8.9-т заасан хугацаанд барьцааны зүйлээс үүргийн гүйцэтгэл хангуулах тухай мэдэгдэл улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй бол үүргийн гүйцэтгэл хангах зорилгоор өмчлөх эрх шилжүүлэх бүртгэл хийхийг хориглоно.

8.11.Эд хөрөнгө өмчлөх эрх өөр этгээдэд шилжсэн бол өмнө олгосон улсын бүртгэлийн гэрчилгээг хураан авч хүчингүй болгон хувийн хэрэгт нь хавсарган хадгална.

8.12.Эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээг хүчингүй болгохдоо улсын бүртгэгч нь уг гэрчилгээнд "хүчингүй" тэмдэг дарж гарын үсэг зуран огноог тавьсан байна. Гэрчилгээг бүрснээс дээрх үйлдлийг хийх боломжгүй бол баруун доод өнцгийг хайчилж хүчингүй болгоно. 

8.13.Эд хөрөнгө өмчлөх, эзэмших, ашиглах эрхтэй холбогдуулан Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагаас ирүүлсэн албан бичиг нь Улсын Дээд шүүхийн ерөнхий шүүгч, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын 2001 оны 57/244 дүгээр хамтарсан захирамж, тушаалын 3-т заасан "үл хөдлөх эд хөрөнгийн улсын бүртгэлийн дугаар, оршин байгаа хаяг, өмчлөгчийн овог, нэрийг тодорхой дурдаж, холбогдох шүүхийн шийдвэр, үл хөдлөх эд хөрөнгө битүүмжилсэн, хураасан, бусдын өмчлөлд шилжүүлсэн тухай акт, шийдвэрийн хувийг хавсаргасан байх" шаардлагыг хангасан байна. 

8.14.Банк, зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрх бүхий хуулийн этгээд нь Үл хөдлөх эд хөрөнгийн барьцааны тухай хуулийн дагуу өр барагдуулах зорилгоор өөрийн өмчлөлд шилжүүлэн авсан эд хөрөнгийг худалдан борлуулсан тохиолдолд худалдах худалдан авах гэрээг бүртгэхдээ худалдагч тал буюу банк зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрх бүхий хуулийн этгээдийн үүсгэн байгуулагчид, хувь нийлүүлэгчдийн зөвшөөрлийг авах шаардлагагүй бөгөөд харин тухайн банкны өр барагдуулах алба, эрх бүхий албан тушаалтны шийдвэрийг мэдүүлэгт хавсарган авна.

8.15.Өмчлөгч өөрийн үүсгэн байгуулсан нэг гишүүнтэй хуулийн этгээдийн өмчлөлд эд хөрөнгийн өмчлөх эрхээ шилжүүлэх, эсвэл нэг гишүүнтэй хуулийн этгээдийн гишүүн нь өөрийн өмчлөлдөө эд хөрөнгийн өмчлөх эрхээ шилжүүлэх зэрэг тохиолдолд тухайн иргэний өргөдөлийг нотариатаар гэрчлүүлэн, иргэний үнэмлэхийн хуулбар, хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээний хуулбар, үүсгэн байгуулсан гэрээ, дүрмийн хуулбар, хуулийн этгээдийн шийдвэр зэргийг үндэслэн бүртгэнэ.

8.16. Иргэн, хуулийн этгээдийн эрхийн улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийг төрийн байгууллага, албан газар, төрийн өмчит үйлдвэрийн га

posted by admin, 6 months ago
Зохиогчийн эрх © 2017 Оюуны өмч, улсын бүртгэлийн ерөнхий газар. Бүх эрхийг хуулиар хамгаалсан.